1. II Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Gastroenterologicznej i Endokrynologicznej
2. Katedra i Klinika Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii
3. Katedra i Klinika Onkologii i Radioterapii
4. Katedra i Zakład Biochemii
5. Katedra i Zakład Biofarmacji i Farmakodynamiki
6. Katedra i Zakład Biologii i Genetyki
7. Katedra i Zakład Bromatologii
8. Katedra i Zakład Chemii Analitycznej
9. Katedra i Zakład Farmacji Stosowanej
10. Katedra i Zakład Farmakologii
11. Katedra i Zakład Medycyny Sądowej
12. Klinika Hematologii
13. Klinika Chorób Nerek
14. I Klinika Chorób Serca
15. II Klinika Chorób Serca
16. Zakład Anatomii i Neurobiologii
17. Zakład Histologii
18. Zakład Medycyny Laboratoryjnej
19. Zakład Medycyny Molekularnej

1. I Katedra i Klinika Chirurgii
2. Katedra i Klinika Chirurgii Klatki Piersiowej
3. Katedra i Klinika Chirurgii Urazowej
4. Katedra i Klinika Neurochirurgii
5. Katedra i Klinika Chorób Płuc i Gruźlicy
6. Katedra i Klinika Chorób Skórnych i Wenerycznych
7. Katedra i Zakład Biologii i Botaniki Farmaceutycznej
8. Katedra i Zakład Chemii Farmaceutycznej
9. Katedra i Zakład Chemii Fizycznej
10. Katedra i Zakład Chemii Organicznej
11. Katedra i Zakład Farmakognozji
12. Katedra i Zakład Patomorfologii
13. Katedra i Zakład Toksykologii
14. Klinika Chirurgii Dziecięcej
15. Klinika Kardiologii Dziecięcej
16. Klinika Pediatrii, Gastroenterologii i Onkologii
17. Klinika Pediatrii, Hematologii, Onkologii i Endokrynologii
18. II Klinika Położnictwa i Ginekologii
19. II Klinika Chorób Psychicznych
20. Klinika Chorób Wewnętrznych, Endokrynologii i Zaburzeń Hemostazy
21. Zakład Analityki Klinicznej
22. Zakład Anatomii Klinicznej
23. Zakład Diagnostyki Chorób Serca i Naczyń
24. Zakład Immunologii
25. Zakład Immunopatologii
26. Zakład Medycyny Nuklearnej
27. Zakład Medycyny Paliatywnej
28. Zakład Psychiatrii Biologicznej
29. Zakład Żywienia Klinicznego i Diagnostyki Laboratoryjnej
30. Samodzielna Pracownia Diagnostyki Inwazyjnej Chorób Układu Krążenia
31. Samodzielna Pracownia Embriologii
32. Samodzielna Pracownia Endokrynologii i Diagnostyki Laboratoryjnej

1. Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii
2. Katedra i Klinika Chirurgii Onkologicznej
3. Katedra i Klinika Chorób Oczu
4. Katedra i Klinika Ortopedii
5. Katedra i Klinika Urologii
6. Katedra i Klinika Chorób Uszu, Nosa, Gardła i Krtani
7. Katedra i Zakład Biochemii Farmaceutycznej
8. Katedra i Zakład Chemii Nieorganicznej
9. Katedra i Zakład Chemii Ogólnej
10. Katedra i Zakład Fizjologii
11. Katedra i Zakład Fizjopatologii
12. Katedra i Zakład Fizyki i Biofizyki
13. Katedra i Zakład Mikrobiologii Lekarskiej
14. Katedra i Zakład Protetyki Stomatologicznej
15. Katedra i Zakład Rehabilitacji
16. Katedra i Zakład Stomatologii Zachowawczej
17. Katedra i Zakład Technologii Chemicznych Środków Leczniczych
18. Klinika Chirurgii Plastycznej i Leczenia Oparzeń
19. Klinika Kardiochirurgii
20. Klinika Nefrologii Dziecięcej
21. Klinika Neurologii Dorosłych
22. Klinika Neurologii Rozwojowej
23. I Klinika Położnictwa i Ginekologii
24. I Klinika Chorób Psychicznych
25. Klinika Chorób Wewnętrznych i Ostrych Zatruć
26. Klinika Chorób Zakaźnych
27. Zakład Higieny i Epidemiologii
28. Zakład Historii i Filozofii Nauk Medycznych
29. Zakład Medycyny Ratunkowej i Katastrof
30. Zakład Medycyny Rodzinnej
31. Zakład Mikrobiologii Jamy Ustnej
32. Zakład Parodontologii
33. Zakład Rentgenodiagnostyki
34. Zakład Socjologii Medycyny i Patologii Społecznej
35. Zakład Stomatologii Dziecięcej
36. Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej
37. Samodzielna Pracownia Mikroskopii Elektronowej
38. Samodzielna Pracownia Patomorfologii Klinicznej
39. Samodzielna Pracownia Psychologii Medycyny

1. Katedra i Klinika Chirurgii Szczękowo-Twarzowej
2. Katedra i Zakład Mikrobiologii Farmaceutycznej
3. Klinika Gastroenterologii
4. Zakład Ortodoncji
5. Samodzielna Pracownia Informatyki Medycznej

Nowi profesorowie tytularni

Prof. dr hab. Kazimierz Krajka

Prof. Kazimierz Krajka urodził się 28 grudnia 1941 r. w Nadratowie, powiat Mława, w rodzinie inteligenckiej. Dyplom lekarza medycyny uzyskał 1965 roku. W czasie studiów był zaangażowany w pracę Zrzeszenia Studentów Polskich pełniąc kolejno funkcję kierownika Komisji Nauki, przewodniczącego Rady Uczelnianej i przewodniczącego Sądu Koleżeńskiego. Zorganizował Studenckie Towarzystwo Naukowe i pierwszą konferencję Studenckich Kół Naukowych. Był również pomysłodawcą i organizatorem quizu anatomicznego "Scapula aurea". Za wyniki w nauce i pracy społecznej uzyskał jako pierwszy student AMG środowiskową nagrodę "Czerwonej Róży". Wszedł również w skład pierwszego pocztu sztandarowego naszej Uczelni.
Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w II Klinice Chirurgicznej kierowanej przez prof. K. Dębickiego, a po powstaniu Instytutu Chirurgii przeszedł do I Kliniki Chirurgii Ogólnej prowadzonej przez prof. J. Dybickiego. Tytuł doktora nauk medycznych uzyskał w 1971 roku na podstawie pracy Wpływ wagotomii z pyloplastyką na przyswajanie tłuszczów.
W dwu kolejnych konkursach naukowych Towarzystwa Chirurgów Polskich dla młodych chirurgów w latach 1972 i 1974 uzyskał II i III nagrodę. W latach 1976/1977 pracował w Angoli jako członek Ochotniczej Brygady Medycznej, a w latach 1978-1980 organizował i pełnił obowiązki dyrektora Polskiego Zespołu Medycznego w Dernie (Libia). Stopień doktora habilitowanego uzyskał w 1987 roku na podstawie rozprawy Metoda własna operacyjnego leczenia przepukliny pachwinowej z dużym ryzykiem nawrotu. W latach 1987-1989 pełnił funkcję zastępcy dyrektora Instytutu Chirurgii do spraw klinicznych.
W maju 1989 roku władze Uczelni powierzyły mu pełnienie obowiązków kierownika Kliniki Urologii, którą kieruje do chwili obecnej.
II stopień specjalizacji z zakresu chirurgii ogólnej uzyskał w 1973 roku, z urologii - w 1991 r. Odbył staże szkoleniowe i nawiązał współpracę naukową z renomowanymi klinikami urologicznymi uniwersytetów w Mediolanie, Rennes i Hamburgu. Kontynuując wysiłki poprzedniego kierownika Kliniki prof. K. Adamkiewicza zapewnił jej czołowe miejsce wśród wiodących ośrodków urologicznych w kraju. W działalności klinicznej rozwinął nowe dziedziny jak termoterapię, ESWL, badania urodynamiczne czy laseroterapię stercza.
Szczególnym polem jego zainteresowań jest urologia operacyjna, a zwłaszcza ponadpęcherzowe odprowadzenia moczu, chirurgia prącia, zwężeń cewki moczowej, konwersja płci typu M/K oraz radykalne operacje w nowotworach układu moczopłciowego. W tym zakresie jest pionierem wdrażania wielu rozwiązań operacyjnych w kraju oraz twórcą metod oryginalnych na skalę światową. W uznaniu tych zasług przyznano mu nagrody Fundacji im. prof. Emila Michałowskiego (1997) i im. Prof. Tadeusza Lorenza (1999).
Jest autorem 164. publikacji, w tej liczbie jest 71 prac oryginalnych wydrukowanych w recenzowanych czasopismach naukowych oraz 97 komunikatów, doniesień i streszczeń referatów wydrukowanych w pamiętnikach i materiałach zjazdowych. Jest również autorem 26. filmów naukowych prezentowanych wielokrotnie na posiedzeniach w kraju i za granicą. W uznaniu zasług na tym polu powierzono prof. K. Krajce organizację w 2001 r. w Gdańsku XIII Światowego Kongresu Wideo-Urologii.
Jest promotorem czterech prac doktorskich, a trzy kolejne są w końcowej fazie realizacji.
Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Urologicznego pełniąc funkcję przewodniczącego Komisji Rewizyjnej i przewodniczącego Komitetu Chorób Stercza, Europejskiego Towarzystwa Urologicznego (egzaminator European Board of Urology), Europejskiego Towarzystwa Chirurgii Męskich Narządów Rozrodczych oraz Międzynarodowego Towarzystwa Badań nad Impotencją.
Pełni również funkcję kierownika Komisji Urologii Komitetu Patofizjologii Klinicznej PAN. Od 1992 roku jest konsultantem regionalnym ds. urologii.
Był przewodniczącym komitetu organizacyjnego 25. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Urologicznego w 1995 roku oraz pomysłodawcą i organizatorem dwudniowego Sympozjum o nazwie URONEPTUNALIA, na które składa się otwarte zebranie komisji urologii PAN i Sympozjum Sekcji Endourologii i ESWL PTU.
Brał udział w trzech wyprawach Akademickiego Klubu Wysokogórskiego "Trójmiasto" w Himalaje i Karakorum. Był również wykładowcą i lekarzem na okręcie "Dar Młodzieży" w rejsie dookoła świata w latach 1987-1988, opływając przylądek Horn.
W trakcie kierowania Kliniką Urologii zorganizował jej asystentom wyprawy na Kilimandżaro, Aconcaguę, Mont Blanc i za Koło Podbiegunowe. W ramach szkolenia i działań integracyjnych środowiska urologicznego podległego mu regionu zorganizował nieodpłatne wyjazdy autobusowe przeszło 40-osobowych grup lekarsko-pielęgniarskich na międzynarodowe kongresy urologiczne do Paryża, Budapesztu, Pragi, Sztokholmu, Wiednia i Brukseli.
W latach 1964-1981 był członkiem PZPR. Zwrócił legitymację bezpośrednio po ogłoszeniu stanu wojennego.
Żona Radosława jest stomatologiem, syn Przemysław ukończył Akademię Wychowania Fizycznego, córka Jarosława - Wydział Lekarski AMG, a syn Bolesław jest studentem Wydziału Farmacutycznego naszej Uczelni.

Edukacja medyczna dziś i jutro czyli wstępne podsumowanie warsztatów edukacyjnych

W dniach 14 i 15 kwietnia br. w naszej Uczelni odbyły się zorganizowane z inicjatywy rektora AMG, prof. Wiesława Makarewicza, międzynarodowe warsztaty pt. "Od nauczania do uczenia się", poświęcone kierunkom modernizacji przeddyplomowej edukacji medycznej, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystania w nauczaniu medycyny sposobu uczenia się opartego na rozwiązywaniu problemów, czyli Problem-Based Learning (PBL).
Celem warsztatów było:
- zaprezentowanie Problem-Based Learning jako metody dydaktycznej, która mogłaby stanowić alternatywę lub przynajmniej uzupełnienie obowiązującego w AMG tradycyjnego modelu kształcenia studentów medycyny
- analiza zalet i wad obowiązującego tradycyjnego modelu kształcenia oraz walorów i trudności związanych z Problem-Based Learning
- dyskusja o możliwościach modyfikacji sposobu nauczania studentów medycyny tak, aby program nauczania i sposób jego realizacji jak najlepiej motywowały studentów do aktywnego studiowania.
Podczas warsztatów swoim doświadczeniem w opracowaniu i implementacji nowych programów nauczania medycyny podzielili się z uczestnikami goście zaproszeni z trzech zagranicznych uczelni partnerskich AMG:
prof. Leo L. Bossaert - Uniwersytet w Antwerpii, Belgia
dr Marek H. Dominiczak - Uniwersytet w Glasgow, Szkocja
dr Kaija Hartiala - Uniwersytet w Turku, Finlandia
prof. Iain W. Percy-Robb - Uniwersytet w Glasgow, Szkocja.
Aspekty psychologiczne i metodyczne procesów nauczania i uczenia się przedstawiła uczestnikom warsztatów Hanna Kryszewska z British Centre Studium Uniwersytetu Gdańskiego.
Opinie studentów AMG na temat obecnego programu studiów i sposobu jego realizacji zaprezentowali studenci z Samorządu Studentów AMG.
W warsztatach wzięli udział nie tylko nauczyciele akademiccy naszej Uczelni, ale także reprezentanci większości polskich uczelni medycznych. Łączna liczba uczestników warsztatów wyniosła od 50 do 80 osób.
Sesje odbywały się w sali wykładowej im. Prof. Bincera w Wojewódzkim Szpitalu Zakaźnym przy ul. Smoluchowskiego 18 w Gdańsku.
Wobec rozmaitych trudności, z jakimi borykają się na co dzień uczelnie polskie oraz ich bardzo ograniczonymi możliwościami finansowymi, bardzo cennym i interesującym było zapoznanie się z doświadczeniami w zakresie modernizacji programu nauczania medycyny i wprowadzaniu metody Problem-Based Learning w ww. trzech uczelniach partnerskich, ponieważ każda z nich przyjęła odmienną politykę edukacyjną i w zupełnie różny sposób zaplanowała i realizuje zaprojektowane zmiany.
Na jednym biegunie znajduje się tu Uniwersytet w Glasgow, gdzie powzięto decyzję o całkowitym przejściu od tradycyjnego modelu kształcenia do PBL, tj. studenci już od pierwszego roku studiów uczą się w warunkach nowych, gromadząc wiedzę z różnych dziedzin i źródeł jednocześnie w zakresie i tempie, jakie są konieczne do rozwiązania postawionych przed nimi problemów medycznych. W procesie uczenia się to sami studenci odgrywają najważniejszą rolę, a w zdobywaniu wiedzy pomagają im tzw. facilitators, od czasu do czasu pytaniem ukierunkowując dyskusję lub zwracając uwagę na niedoceniony szczegół. Ten model obowiązuje w Glasgow od 4. lat i został zastosowany do całości programu nauczania. Uniwersytet zamierza wybudować wkrótce nowy budynek dostosowany architektonicznie do potrzeb PBL za 14 milionów funtów.
Na drugim biegunie znajduje się Uniwersytet w Turku, gdzie wprowadzono PBL jako obowiązujący sposób kształcenia w dwóch tylko dziedzinach: zintegrowanym bloku wirusologii, bakteriologii i immunologii oraz bloku tematycznym poświęconym anatomii, fizjologii i patofizjologii układu krążenia. Zmiany w kształceniu studentów medycyny zachodzą tu bardziej ewolucyjnie. Wprowadzenie PBL jako jedynej metody nauczania i uczenia się wydaje się tu mało prawdopodobne i bezwzględnie zależy od powodzenia tej metody w wybranych dziedzinach w trwającym nadal projekcie pilotażowym.
Pośrednią pozycję pomiędzy uniwersytetami w Glasgow i Turku zajmuje w omawianej kwestii Uniwersytet w Antwerpii, gdzie sesje PBL są częścią programu nauczania wywodzącego się generalnie z modelu tradycyjnego. Program i sposób kształcenia studentów medycyny w Antwerpii można bezpiecznie określić jako unowocześnioną wersję modelu tradycyjnego opartego na wykładach i zajęciach obowiązkowych z poszczególnych przedmiotów, wzbogaconą sesjami i modułami poświęconymi rozmaitym zagadnieniom i problemom medycznym, socjologicznym i psychologicznym, z którymi absolwent medycyny zetknie się w swojej praktyce lekarskiej.
Ze względu na wielość i rozmaitość zagadnień poruszonych i wiążących się z tematami omawianymi podczas warsztatów, uczestnicy postanowili sformułować wnioski końcowe w ciągu kilkunastu dni po warsztatach, nadsyłając swoje uwagi do organizatorów.
Za bardzo potrzebne uznali uczestnicy kontynuację i rozwinięcie tematyki warsztatów poprzez dyskusję na forum elektronicznej listy dyskusyjnej w Internecie, zbadanie możliwości uzyskania dofinansowania z zewnątrz uczelni dla ewentualnych projektów modernizacji kształcenia studentów medycyny. Zaproponowano również współpracę w przygotowywaniu propozycji unowocześnienia przeddyplomowej edukacji medycznej, które mogłyby być realizowane równolegle w kilku polskich uczelniach medycznych.
Wszyscy uczestnicy zgodni byli co do tego, iż warsztaty edukacyjne w AMG były ważnym wydarzeniem zwracającym uwagę na niekiedy bagatelizowane zagadnienia jakości i metodyki nauczania medycyny, i które powinny stać się punktem wyjścia dla szerszej dyskusji i prac zmierzających do unowocześnienia przeddyplomowej edukacji medycznej i zaktywizowania studentów jako podmiotu w tym procesie.
Do tematu warsztatów edukacyjnych w AMG i edukacji medycznej w ogóle będziemy jeszcze wracać w kolejnych wydaniach Gazety AMG.

dr n. med. Jacek Kaczmarek
koordynator warsztatów edukacyjnych
koordynator Programu SOCRATES/ERASMUS
i Współpracy z Zagranicą AMG

Modele doświadczalne w gerontologii

Komisja Biologii Starzenia Polskiej Akademii Nauk, Sekcja Immunogerontologiczna Polskiego Towarzystwa Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej oraz Katedra Histologii i Immunologii Akademii Medycznej w Gdańsku zapraszają do udziału w konferencji Modele doświadczalne w gerontologii. Konferencja odbędzie się 27 maja 2000 r. w godz. 10.30-14.30 w sali im. Prof. Taylora, Międzyuczelnianego Wydziału Biotechnologii UG-AMG, ul. Kładki 24. Program posiedzenia:

Sesja Biologii Starzenia
1. Wprowadzenie - A. Myśliwski (Gdańsk)
2. Experimental gerontology: questions, models and objectives - Z. G. Hofecker (Wiedeń)
3. Isolation of old cells: Two models - G. Bartosz, W. Jakubowski, A. Grzelak, T. Biliński (Łódź)
4. Refeeding as a model of an altered hormonal and metabolic adaptation in ageing - Z. Kmieć (Gdańsk)
Przerwa na kawę

Sesja Immunogerontologiczna
1. Cytokiny jako markery zmian odpowiedzi immunologicznej w procesie starzenia - J. Myśliwska (Gdańsk)
2. Wewnątrzkomórkowe procesy identyfikujące zmiany odpowiedzi immunologicznej w procesie starzenia - J. Bigda (Gdańsk)
3. Menopauza i hormonalna terapia zastępcza jako model współzależności między układem immunologicznym a endokrynnym - D. Rachoń, J. Myśliwska (Gdańsk)
4. Szczepienie przeciwgrypowe - model immunomodulacji u ludzi w wieku podeszłym - P. Trzonkowski, A. Myśliwski (Gdańsk)
5. Dyskusja

Istota naturalnego planowania rodziny (NPR)
Historia badań. Rekomendacje WHO. Organizacje NPR w Polsce i na świecie

Mgr Magdalena Misztak-Hola


"Naturą nie można rządzić inaczej, niż słuchając jej rozkazów."
Francis Bacon


Streszczenie odczytu wygłoszonego 25 marca 2000 r. w ramach szkolenia podyplomowego zorganizowanego przez Ośrodek Szkolenia Podyplomowego Gdańskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej i Gdańskie Koło Stowarzyszenia Farmaceutów Katolickich Polski.

Metody Naturalnej Regulacji Poczęć nie stanowią same w sobie metod zapobiegania ciąży ani antykoncepcji. Na podstawie naturalnych objawów ustala się dni płodne i niepłodne tak, aby móc uniknąć ciąży, lub zajść w ciążę. Powody dla uniknięcia ciąży wynikają z odpowiedzialnego rodzicielstwa. Zaniechanie współżycia małżeńskiego w dniach płodnych nie jest 'zapobieganiem ciąży', ponieważ nie stosuje się żadnych aktywnych środków zapobiegawczych (Spieler i Thomas, 1989, podobnie WHO 1982).
Praktyczne doświadczenia licznych par małżeńskich pokazały, że Naturalna Regulacja Poczęć jest nie tylko metodą, lecz także pewnym, określonym stylem życia. R. Cremins pisze o nim: Jest to w wolności wybrana droga życia przez małżonków decydujących się w danym czasie na wyrażenie lub nie wyrażenie zamiaru poczęcia dziecka przez wybiórcze podejmowanie aktów zbliżeń stosownie do cyklicznej fazy płodności bądź niepłodności, przy czym akt płciowy pozostaje nienaruszony. Można powiedzieć również, że jest to ciągły, twórczy proces kształtowania postaw w stosunku do płodności i rodzicielstwa w aspekcie medycznym, psychologicznym i etycznym. Dlatego środowiska promujące NPR uważają określenie naturalna antykoncepcja za metodologicznie niepoprawne.
Pierwsze informacje naukowe związane z fazą płodności w cyklu kobiety miały miejsce w XIX wieku. W drugiej połowie lat dwudziestych XX wieku dwaj ginekolodzy Kanus i Ogino (niezależnie od siebie), po raz pierwszy sformułowali metodę rytmu, która pozwalała ustalić dni płodne i niepłodne na podstawie znajomości dokładnej długości cykli, a tę poznajemy dzięki zapiskom w kalendarzu (tzw." kalendarzyk małżeński"). Według tej metody po odjęciu odpowiednich liczb od liczby dni najdłuższego i najkrótszego cyklu, można wyznaczyć pierwszy i ostatni dzień płodności. W tej metodzie regularność cyklu miesiączkowego była istotna. Obecnie metodę rytmu uważa się za historyczną a regularność cyklu nie jest warunkiem sine qua non, aby z dobrym skutkiem stosować metody naturalnej regulacji poczęć.
Następnym krokiem w NPR było udowodnienie związku pomiędzy owulacją a wzrostem podstawowej temperatury ciała (PTC) w cyklu kobiecym (Van de Velde, 1926). Jednak trzeba było czekać jeszcze 9 lat na praktyczne wykorzystanie tej wiedzy. Dopiero w 1935 r. Hillebrad ogłosił pierwszą metodę termiczną poszerzoną (opartą na pomiarze PTC i kalkulacjach). I chociaż trwały już wówczas prace nad pełnym opisem objawów okołoowulacyjnych (Anderson i Dickinson 1934-37), to aż do roku 1954 trwały prace nad metodą termiczną ścisłą (Holt i Döring). Obie te metody najszerzej były stosowane w latach 50-60.
W 1951 r. prof. Rötzer z Austrii rozpoczął prace nad metodą opartą na fizjologicznych objawach występujących w cyklu miesiączkowym oraz danych o długości cykli, tzw. metodę objawowo-termiczną. Natomiast w USA w roku 1953 połączono metodę termiczną z obserwacją objawu śluzu (Keefe). W tym samym czasie w Australii prowadzono badania nad metodą opartą wyłącznie na obserwacji śluzu szyjkowego. Badania te zaowocowały opracowaniem jednej z najprostszych metod, która z dużym powodzeniem jest propagowana na całym świecie, znanej pod nazwą: Metoda Owulacji Billingsa. Na trzeci, obok ww. głównych objawów płodności, szyjkę macicy, wskazał (podając również interpretację) Keefe już w 1962 r. Objaw ten włączono również do metod objawowo-termicznych, które istnieją obecnie w kilku wariantach.
Obecnie zajmują się tymi zagadnieniami ośrodki w USA, Anglii, Niemczech, Austrii, Francji i Australii. Wszystkie te ośrodki współpracują ze Światową Organizacją Zdrowia (WHO).
Pierwsze organizacje promujące NPR i badania nad tymi metodami powstały w latach 1930-60. Natomiast od lat 70. notuje się coraz większe zainteresowanie różnych ośrodków badawczych na świecie metodami NPR, a organizacje zrzeszające nauczycieli, lekarzy i naukowców opracowujących i szerzących wiedzę o NPR zyskały wymiar międzynarodowy. Warto wspomnieć tu International Federation for Family Life Promotion (Międzynarodowa Federacja Promocji Życia Rodzinnego 1974-1996), która zebrała 109 organizacji z 74 państw, w podziale na 4 strefy kontynentalne (Afryka, Ameryki, Azja z Ocenią i Europa). Zorganizowała ona 6 światowych kongresów, z których ostatni (1994 r.) odbył się w Polsce, w Lublinie. Federacja ta współpracowała z WHO, Funduszem Ludnościowym ONZ oraz Papieską Radą ds. Rodziny. Obok niej największą organizacją działającą do dziś jest World Organization of the Ovulation Method (Billings) (Światowa Organizacja Metody Owulacjii Billingsa).
Po rozwiązaniu IFFFLP zarejestrowana w 1991 r. we Francji organizacja European Institute of Family Life Education (Europejski Instytut Wychowania do Życia Rodzinnego) rozszerzyła swój statut oraz przyjęła nowe organizacje członkowskie, stając się w 1997 r., europejską federacją zrzeszającą organizacje promujące NPR. Uzyskała ona oficjalny status Organizacji Pozarządowej przy Komisjach Unii Europejskiej w Brukseli. Na przełomie czerwca i lipca br. w Mediolanie odbędzie się II Kongres tej organizacji federacyjnej.
Promocja NPR w Polsce od 1956 r. związana była z Duszpasterstwem Rodzin Kościoła Katolickiego. Najważniejszymi osobami tworzącymi struktury organizacyjne oraz popularyzującymi wiedzę nt. NPR były: Teresa Strzembosz, Teresa Kramarek i Włodzimierz Fijałkowski, wszyscy zawodowo związani z medycyną.
Możliwości zarejestrowania organizacji świeckich pojawiły się dopiero w 1989 r. Już w sierpniu tego roku skorzystało z tej możliwości Polskie Stowarzyszenie Nauczycieli Naturalnego Planowania Rodziny, które związane jest z Metodą Podwójnego Wskaźnika (Double Check Method) z Birmingham. Skorzystało ono również ze szkoleń i pomocy w przygotowaniu struktury organizacji brytyjskiego Natural Family Planning Teacher's Association, w którym największe dokonania naukowe należą do lekarzy Anny Flynn i John'a Kellego.
Kolejne to Liga Małżeństwo Małżeństwu (filia amerykańskiej Couple to Couple League) wydająca biuletyn Fundamenty Rodziny (1992), oraz Instytut NPR wg Metody prof. J. Rötzera (1993).
Ze środowiskiem promującym NPR związany jest wydawany w Krakowie przez fundację Pro Humana Vita biuletyn Naturalne Planowanie Rodziny. W skład jego rady programowej wchodzą naukowcy oraz delegaci różnych organizacji o orientacji prorodzinnej.
Zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia dotyczące NPR zostały opublikowane w 1987 r. Zawierają one 27 punktów ujętych w 3 działach: Ogólne, Nauczanie i poradnictwo, Badania. Najistotniejsze postulaty WHO dotyczą zastąpienia nazwy NPR przez nazwę Metody Rozpoznawania Płodności oraz mówią o równouprawnieniu wiedzy dotyczącej NPR z wiedzą o antykoncepcji. Postulowane jest wspieranie finansowe i techniczne programów NPR w celu doskonalenia i rozpowszechnienia poradnictwa w tym zakresie, a także włączenie nauczania tych metod do programów związanych ze zdrowiem i wychowaniem, włączając służbę zdrowia. Wskazane są również konkretne kierunki dalszych badań medycznych, psychologicznych i socjologicznych nad metodami i użytkownikami NPR.
Zgodnie z p. 19 Zaleceń w lipcu 1993 roku minister zdrowia i opieki społecznej powołał Krajowy Zespół Promocji Naturalnego Planowania Rodziny, skupiający ekspertów ze związanych z NPR dziedzin.
Instytut Matki i Dziecka w Warszawie w czasie najbliższych kilku miesięcy będzie rozpowszechniał dokument WHO z 1993 r. pt. Naturalne Planowanie Rodziny. Co powinni wiedzieć pracownicy służby zdrowia.
Metody NPR polegają na obserwacji i interpretacji tzw. wskaźników płodności, które dzielimy na główne i dodatkowe. Główne wskaźniki to takie, które może obserwować każda kobieta, w każdym swoim cyklu, a są to: PTC, zmiany w śluzie szyjkowym i zmiany w samej szyjce macicy. Dodatkowe wskaźniki, jak np. napięcie w piersiach, ból owulacyjny, plamienie, obrzęki czy zmiany nastroju występują nie u każdej kobiety i nie we wszystkich cyklach. W wspomnianych wskaźnikach zachodzą cykliczne zmiany, związane ze zmianami poziomu hormonów podczas cyklu. Zmiany w głównych wskaźnikach, które interpretujemy wyznaczając dni płodne i niepłodne, to: dwufazowość w wykresie pomiaru PTC; pojawienie się objawu śluzowego i jego rozwój oceniany na podstawie charakterystycznych cech a następnie proces jego zanikania oraz zmiany obserwowane w pozycji, konsystencji i rozwarciu szyjki macicy.
Na podstawie wskaźników opracowano dwa rodzaje metod:
1) jednowskaźnikowe (tj. oparte tylko na jednym z 3. Wskaźników, np. metoda termiczna ścisła lub Metoda Owulacji Billingsa),
2) wielowskaźnikowe (inaczej objawowo-termiczne, różniące się niewielkimi szczegółami w interpretacji zebranych informacji).
Podczas wykładu mocno podkreślono fakt, że metody NPR są określone poprzez sposób interpretacji danych, natomiast sposób postępowania jest we wszystkich wspomnianych metodach ten sam; mianowicie, współżycie w okresie płodnym w celu poczęcia dziecka lub powstrzymanie się od współżycia w czasie, kiedy poczęcie nie jest planowane.
Nowością w NPR jest metoda LAM (Lactational Ammenorhea Method), która jest oparta na ekologicznym karmieniu piersią i zalecana do stosowania po porodzie.
O skuteczności Naturalnego Planowania Rodziny możemy mówić w odniesieniu do obu sytuacji: planowania poczęcia dziecka i unikania poczęcia dziecka. W tym ostatnim przypadku skuteczność NPR jest identyczna ze skutecznością pigułki antykoncepcyjnej. Konieczne jest jednak spełnienie odpowiednich warunków:
1) osobisty kontakt z dyplomowanym nauczycielem metody, szczególnie w początkowym okresie nauki (przeciętnie jest to czas 3 cykli danej kobiety),
2) silna motywacja do realizacji własnych celów prokreacyjnych,
3) prowadzenie obserwacji wskaźników płodności i ich notowanie.
Niekwestionowaną zaletą NPR jest to, że jest absolutnie nieszkodliwa dla zdrowia, czego nie można powiedzieć o żadnej metodzie antykoncepcyjnej.

Prelegentka jest absolwentką Wydziału Teologicznego KUL i licencjonowanym przez Uniwersytet w Birmingham instruktorem Naturalnego Planowania Rodziny.